Vitir, Allah Rasulu s.av’ in özen gösterdiği azim bir kulluk eylemi ve büyük itaatlerden biridir. Öyle ki Allah Rasulu s.a.v ne yolculukta nede yolculuk dışında vitir namazını terk etmemiştir.

عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي السَّفَرِ عَلَى رَاحِلَتِهِ، حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ يُومِئُ إِيمَاءً صَلاَةَ اللَّيْلِ، إِلَّا الفَرَائِضَ وَيُوتِرُ عَلَى رَاحِلَتِهِ

[رواه البخاري في صحيحه : 1000]

İbn Ömer r.a şöyle demiştir: “Allah Rasulu s.a.v yolculuk sırasında bineğinin üzerinde namaz kılardı. Bineği ne tarafa yönelirse yönelsin namazına devam eder ve gece namazını ima ile eda ederdi. Ancak farz namazlarını binek üzerinde kılmazdı. Vitir namazını da yolculuk sırasında binek üzerinde kılardı.” [ Sahih-i Buhari: 1000 ]

عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: إِنَّ اللَّهَ زَادَكُمْ صَلَاةً، فَحَافِظُوا عَلَيْهَا، وَهِيَ الْوِتْرُ

[ رواه أحمد في مسنده : 6919 ]

[ حكم الألباني صحيح ]

Amr b. Şuayb babası kanalıyla dedesinin şöyle dediğini bildirmiştir: Allah Rasulu s.a.v şöyle buyurmuştur: “ Şüphesiz Allah namazlarınıza bir namaz ziyade etmiştir bu namazı koruyun. Bu namaz vitirdir.” [ Müsned-i Ahmed : 4919 ], [ El- Elbani: Sahih ]

عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ، أَوْتِرُوا، فَإِنَّ اللَّهَ وِتْرٌ، يُحِبُّ الْوِتْرَ

[رواه ابي داود في سننه : 1416 ]

[ حكم الألباني صحيح ]

Ali r.a’dan rivayete göre Allah Rasulu s.a.v şöyle buyurmuştur: “Ey Kur’an ehli! Vitir kılın. Çünkü Allah vitirdir (tektir) vitri (tek) olanı sever.” [ Sünen-i Ebu Davud: 1416 ], [ El- Elbani: Sahih ]

قال صالح بن الإمام أحمد رحمه الله وسألته عن الرجل يترك الوتر متعمدا ما عليه في ذلك قال أبي هذا رجل سوء هو سنة سنها رسول الله وأصحابه

[ 216 : مسائل الإمام أحمد بن حنبل رواية ابن أبي الفضل صالح ]

Salih b. İmam Ahmed rahimehullah şöyle demiştir: “Ona (babam İmam Ahmed’e) kasten vitir namazını terk eden bir kimse hakkında sordum:
Bunun hükmü nedir? Babam şöyle dedi: Bu kötü bir adamdır. Vitir Allah Rasulu ve ashabının icra ettiği bir sünnettir.” [ Mesailu İmam Ahmed İbn Hanbel Rivayetu’l ibn Ebi Fadli Salih : 206 ]

Lügat Ve Istılah Yönünden Kunut’ un Tarifi

Lügat Tarifi :

قال ابن حجر رحمه الله : القنوت يطلق على الدعاء والقيام والخضوع والسكون والسكوت والطاعة والصلاة والخشوع والعبادة وطول القيام

[ ابن حجر فتح البارِي : ج 1 ص 176 ]

İbn Hacer rahimehullah şöyle demiştir: “Kunut; dua, kıyam, boyun eğme, sükünet, susma, itaat, namaz, tazim, ibadet, uzun bir şekilde kıyamda durmak olarak adlandırılır.” [İbn Hacer Fethu’l Bari: Cild 1 Sayfa 176]

İtaat:

وَلَهُ مَنْ فِي السَّمٰوَاتِ وَالْاَرْضِؕ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ

Göklerde ve yerde kim varsa hepsi O´nundur. Hepsi de O´na itaat etmektedirler. [ Rum Suresi: 26. Ayet ]

اِنَّ اِبْرٰهٖيمَ كَانَ اُمَّةً قَانِتاً لِلّٰهِ حَنٖيفاًؕ وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكٖينَۙ

Şüphesiz ki İbrahim tek başına bir ümmetti; Allah’a gönülden itaat eden, hanif (tevhide yönelmiş) idi ve müşriklerden değildi. [ Nahl Suresi: 120. Ayet ]

Namaz:

اَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ اٰنَٓاءَ الَّيْلِ سَاجِداً وَقَٓائِماً يَحْذَرُ الْاٰخِرَةَ وَيَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهٖؕ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذٖينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذٖينَ لَا يَعْلَمُونَؕ اِنَّمَا يَتَذَكَّرُ اُو۬لُوا الْاَلْبَابِࣖ

Yoksa geceleyin secde ederek ve kıyamda durarak ibadet eden, ahiretten çekinen ve Rabbinin rahmetini dileyen kimse (o inkarcı gibi) midir? De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Doğrusu ancak akıl sahipleri bunları hakkıyla düşünür. [ Zümer Suresi: 9. Ayet ]

Dua:

عَنْ أَنَسٍ: أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ، ثُمَّ تَرَكَهُ

[ رواه مسلم في صحيحه : 304 – 677 ]

Enes b. Malik r.a’ın bildirdiğine göre “Allah Rasulu s.a.v bir ay boyunca Arap kabilelerinden bir kabileye beddua etti, daha sonra bunu terk etti.” [ Sahih-i Müslim : 304 – 677 ]

Kıyam:

عَنْ جَابِرٍ، قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: طُولُ الْقُنُوتِ

[ رواه مسلم في صحيحه : 165 – 756 ]

Cabir r.a şöyle demiştir :“Allah Rasulu s.a.v’e Hangi namaz daha faziletlidir? diye soruldu : Bunu üzerine Allah Rasulu s.a.v ‘ Kıyamı uzun olandır’ buyurdu.” [ Sahih-i Müslim : 756 – 165 ]

Istılah Tarifi:

قال ابن حجر رحمه الله : القنوت يطلق على معان والمراد به هنا الدعاء في الصلاة في محل مخصوص من القيام

[ ابن حجر فتح البارِي : ج 2 ص 490 ]

İbn Hacer rahimehullah şöyle demiştir: “Kunut kelimesinin birçok anlamı vardır. Burada kastedilen anlam ise kıyamda iken namazın belli bir bölümünde yapılan duadır.” [ İbn Hacer Fethu’l Bari: Cild 2 Sayfa 490 ]

Sünnet’te Geçen Vitir’deki Kunut Dualarının Lafızları

قَالَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ رَضِيَ عَنْهُمَا: عَلَّمَنِي رَسُولُ صَلَّى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلِمَاتٍ أَقُولُهُنَّ فِي الْوِتْرِ، قَالَ ابْنُ جَوَّاسٍ: فِي قُنُوتِ الْوِتْرِ: اللَّهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، إِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَى عَلَيْكَ، وَإِنَّهُ لَا يَذِلُّ مَنْ وَالَيْتَ، وَلَا يَعِزُّ مَنْ عَادَيْتَ، تَبَارَكْتَ رَبَّنَا وَتَعَالَيْتَ

[ رواه ابي داود في سننه : 1425]

[ حكم الألباني صحيح ]

Hasan b. Ali r.a’dan rivayete göre, şöyle demiştir: “Allah Rasulu s.a.v bana vitir namazında ibn Cevvas’ın dediğine göre vitir namazının kunutunda şöyle söylememi öğretti:” Allah’ım hidayete erdirdiklerinin arasında benide hidayete eriştir. Afiyete eriştirdiklerinin arasında bana da afiyet ver. Gözettiklerinin arasında beni de kollayıp gözetle. Verdiğin şeylerde benim için bereketler kıl, hakkında şer hükmettiğin kimselerin şerrinden beni koru, şüphesiz Sen hükmedersin, Senin takdirine karşı gelinmez Senin işini üzerine aldığın kimse asla alçalamaz. Senin düşman olduğun kimse de asla şeref bulamaz. Rabbimiz Senin hayrın pek çoktur ve Sen layık olmayan şeylerden münezzehsin. [ Sünen-i Ebu Davud : 1425 ], [ El- Elbani: Sahih ]

عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ عَنْهُ، أَنَّ رَسُولَ صَلَّى عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي آخِرِ وِتْرِهِ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سُخْطِكَ، وَبِمُعَافَاتِكَ مِنْ عُقُوبَتِكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْكَ، لَا أُحْصِي ثَنَاءً عَلَيْكَ أَنْتَ كَمَا أَثْنَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ

[ رواه ابي داود في سننه : 1427]

[ حكم الألباني صحيح ]

Ali b. Ebi Talib r.a’dan rivayete göre, Allah Rasulu s.a.v vitir namazının sonunda şöyle derdi: “Allah’ım! Senin gazabından rızana cezalandırılmaktan affina, Senden, Sana sığınırım. Seni övmeyi sayıp bitiremem sen kendini nasıl övdün ise öylesin.” [ Sünen-i Ebu Davud : 1427 ], [ El- Elbani: Sahih ]

Kişi Kunutta İstediği Gibi Dua Edebilir Mi ?

وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونٖٓي اَسْتَجِبْ لَكُمْؕ

Rabbiniz şöyle buyurdu: Bana dua edin, kabul edeyim. [ Gafir : 60 ]

عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّمَا أَقْنُتُ لِتَدْعُوا رَبَّكُمْ، وتَسْأَلُوهُ حَوَائِجَكُمْ

[ رواه الطبراني في معجم الأوسط : 7027 ]

[ حسنه الهيثمي في معجم الزوائد : ج 2 ص 138]

Aişe r.anha ‘dan rivayete göre Allah Rasulu s.a.v şöyle buyurmuştur: “Dua edip ihtiyaçlarınızı Rabbinizden istemeniz için kunut yapıyorum.” [ Tabarani Mu’cemu’l-Evsat : 7027 ], [ El-Heysemi Mecmu’uz Zevaid’de Cild: 2 Sayfa: 138 Hasen Demiştir: ]

سئل فضيلة الشيخ العثيمين رحمه الله : نرجو من فضيلتكم توضيح السنة في دعاء القنوت، وهل له أدعية مخصوصة؟ وهل تشرع إطالته في صلاة الوتر؟
فأجاب فضيلته بقوله: دعاء القنوت منه ما علمه النبي صلى الله عليه وسلم للحسن بن علي بن أبي طالب: “اللهم اهدني فيمن هديت، وعافني فيمن عافيت ، إلى آخر الدعاء المشهور. والإمام يقول: اللهم اهدنا بضمير الجمع؛ لأنه يدعو لنفسه ولمن خلفه، وإن أتى بشيء مناسب فلا حرج، ولكن لا ينبغي أن يطيل إطالة تشق على المأمومين، أو توجب مللهم لأن النبي صلى عليه الصلاة والسلام غضب على معاذ رضي الله عنه حين أطال الصلاة بقومه وقال: أفتان أنت يا معاذ

[ مجموع فتاوى ورسائل العثيمين : ج 14 / ص 135 ]

Değerli Şeyh El Useymin rahimehullah’a şöyle soruldu: “Sizden kunut duası konusundaki sünneti açıklamanızı rica ediyoruz. Kunuta ait özel dualar var mıdır? Vitir namazında kunutu uzatmak meşru mudur?”

Değerli Şeyh Şöyle Cevap verdi: Kunut duası Allah Rasulu s.a.v’in , torunu Hasan’a öğrettiği şu duadır: “Allah’ım! Hidayet verdiklerinin arasında bana da hidayet ver. Afiyet verdiklerinin arasında bana da afiyet ver…” Bu meşru bir duadır. İmam bu duayı yaparken “bana” yerine “bize” diye çoğul sigası kullanır. Çünkü hem kendisi, hem de başkası için dua etmektedir. Dua ederken uygun bir şeyler isterse bunda sakınca yoktur. Fakat cemaate meşakkat verecek ve onları bıktıracak şekilde uzatmamalıdır. Çünkü Allah Rasulu s.a.v , Muaz’a, kavmine kıldırdığı namazı uzattığı zaman Sen fitneci misin Ey Muaz! demiştir. [ Mecmuu Fetava ve Resailu El Useymin : Cild 14 / Sayfa : 135 ]

Kunutta Elleri Kaldırmak

عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ فِي قِصَّةِ الْقُرَّاءِ وَقَتْلِهِمْ قَالَ: فَقَالَ لِي أَنَسٌ: لَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلَّمَا صَلَّى الْغَدَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ يَدْعُو عَلَيْهِمْ، يَعْنِي عَلَى الَّذِينَ قَتَلُوهُمْ

[ رواه البيهقي في سنن الكبري : 3188 ]

[ قال ابن الملقن رحمه الله في تحفة المحتاج ج 1 ص 307 إسناده جيد ]

Sabit bildiriyor: Enes b. Malik bana öldürülen Kur’an hafızlarının kıssasını anlatırken: “Allah Rasulu s.av’in her sabah namazında onları öldürenlere ellerini kaldırarak beddua ettiğini gördüm dedi.” [ Beyhaki Sünen-ul Kübra: 3188 ], [ İbn Mulakkin rahimehullah Tuhfetü’l-Muhtac Cild : 1 Sayfa 307 ‘de İsnadı ceyyiddir demiştir ]

قال البيهقي رحمه الله إن عدداً من الصحابة رضي الله عنهم رفعوا أيديهم في القنوت مع ما رويناه عن أنس بن مالك عن النبي صلى الله عليه وسلم

[ السنن الكبرى : ج 2 ص 299 ]

Beyhaki rahimehullah şöyle demiştir: “Allah Rasulu s.a.v ‘den olan rivayetin yanında sahabeden birden fazla kişi kunutta ellerini kaldırmıştır. [ Es-Sünen -ul Kübra : Cild 2 Sayfa : 299 ]

عَنْ أَبِي عُثْمَانَ ، قَالَ : كَانَ عُمَرُ يَقْنُتُ بِنَا بَعْدَ الرُّكُوعِ وَيَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْدُوَ ضَبْعَاهُ وَيُسْمَعَ صَوْتُهُ مِنْ وَرَاءِ الْمَسْجِدِ.

رواه ابن أبى شيبة في مصنفه : 7144

162 :والبخارى فى رفع اليدين 

[ قال البيهقي رحمه الله في : السنن الكبرى : ج 4 ص 155 وهذا عن عمر رضي الله عنه صحيح ]

Ebu Osman r.a şöyle demiştir : “ Ömer r.a , bize rükudan sonra kunut okur ve mescidin ötesindekilere sesini işittirirdi ve pazularının altı gözükecek derecede ellerini kaldırırdı. [ İbn Ebi Şeybe Musannef: 7114 ve Buhari, Rafu’l-Yedeyn : 162 ], [Beyhaki rahimehullah şöyle demiştir: Ömer r.a’dan gelen, sahih bir rivayettir. Es-Sünen -ul Kübra : Cild 4 Sayfa : 155 ]

Kunut Duasından Cemaatin Amin Demesi

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ: قَنَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرًا مُتَتَابِعًا فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ وَصَلَاةِ الصُّبْحِ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ، إِذَا قَالَ: سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ مِنَ الرَّكْعَةِ الْآخِرَةِ، يَدْعُو عَلَى أَحْيَاءٍ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ، عَلَى رِعْلٍ، وَذَكْوَانَ، وَعُصَيَّةَ، وَيُؤَمِّنُ مَنْ خَلْفَهُ

[ رواه ابي داود في سننه : 1443]

[ حكم الألباني  حسن ]

İbn Abbas r.a şöyle demiştir “Allah Rasulu s.a.v bir ay boyunca her gün öğle, ikindi, akşam, yatsı ve sabah namazlarında son rekatta Semiallahu limen hamideh dedikten sonra kunut yapıp Süleym oğullarından olan Ri’l Zekvan ve Usayye kabilelerine beddua etti. Arkasındaki cemaat de bu bedduaya Amin diyordu.” [ Sünen-i Ebu Davud :1443 ], [ El- Elbani: Hasen ]

Kunut Rukudan Sonra mı Okunur Yoksa Rukudan Önce mi Okunur ?

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ: أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَنَتَ شَهْرًا بَعْدَ الرُّكُوعِ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ يَدْعُو عَلَى بَنِي عُصَيَّةَ

[ رواه مسلم في صحيحه : 300 – 677 ]

Enes b. Malik r.a bildirdiğine göre “Allah Rasulu s.a.v bir ay boyunca sabah namazında rukudan sonra kunut yapıp Usayye oğullarına beddua etmiştir.” [ Sahih-i Müslim : 030 – 677 ]

عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، كَانَ يُوتِرُ فَيَقْنُتُ قَبْلَ الرُّكُوعِ

[ رواه ابن ماجة في سننه : 1182]

[ حكم الألباني صحيح ]

Übey b. Ka’b r.a ‘dan rivayete göre “Allah Rasulu s.a.v vitir namazını kılar , son rekatta ruku’dan önce kunut okurdu.” [ Sünen-i İbn Mace : 1182 ], [ El- Elbani: Sahih ]

عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: سُئِلَ عَنِ الْقُنُوتِ فِي صَلَاةِ الصُّبْحِ، فَقَالَ: كُنَّا نَقْنُتُ قَبْلَ الرُّكُوعِ وَبَعْدَهُ

[ رواه ابن ماجة في سننه : 1183]

[ حكم الألباني صحيح ]

Enes b. Mâlik r.a’den rivayete göre, “Kendisine sabah namazındaki okunan kunuttan soruldu: O da: Biz ruku’dan önce de ruku’dan sonra da kunut okurduk dedi.” [ Sünen-i İbn Mace : 1183 ], [ El- Elbani: Sahih ]

قال ابن تيمية رحمه الله: وأما القنوت فالناس فيه طرفان ووسط, فمنهم من لا يرى القنوت إلا قبل الركوع, ومنهم من لا يراه إلا بعد, وأما فقهاء أهل الحديث كأحمد وغيره فيجوزون كلا الأمرين لمجيء السنة الصحيحة بهما

[ مجموع الفتاوي ج 23 ص 100 ]

İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: “Kunuta gelince , bu konuda insanlar iki çeşittir bunun içinde vasat olanlarda vardır. İçlerinden kunutu ancak rukudan önce yapılması gerektiğini düşünenler olduğu gibi, Yine içlerinden kunutun ancak rukudan sonra olacağını düşünenlerde vardır. Ahmed gibi ve diğer Hadis ehlinin fakihlerine gelince, rukudan önce de sonra da kunut caizdir demişlerdir. Çünkü her ikiside sahih sünnete sabit olmuştur.” [ Mecmu’ul Fetava : Cild 23 Sayfa 100 ]

قال ابن عثيمين رحمه الله : أكثر الأحاديث والذي عليه أكثر أهل العلم أن القنوت بعد الركوع ، وإن قنت قبل الركوع فلا حرج ، فهو مخيَّر بين أن يركع إذا أكمل القراءة ، فإذا رفع قال : ربنا ولك الحمد قنت ، كما هو أكثر الروايات عن النبي صلى الله عليه وسلم وعليه أكثر أهل العلم ، وبين أن يقنت إذا أتم القراءة ثم يكبِّر ويركع ، وكل هذا جاءت به السنة

[ الشرح الممتع على زاد المستقنع ج 4 ص 47 ]

İbn Useymin rahimehullah şöyle demiştir: “Hadislerin çoğu, ilim ehlinin de üzerinde olduğu görüşe göre Kunut duası, rukudan doğrulduktan sonradır. Bir kimse, rükudan önce Kunut duasını okursa, bunda bir sakınca yoktur. Kıraatını tamamladığı zaman rukuya eğilir, rukudan doğrulduktan sonra: Rabbena ve leke’l-hamd dedikten sonra Kunut duasını okur. Allah Rasulu s.a.v’ den gelen rivâyetlerin çoğu ve ilim ehlinin büyük çoğunluğu bu yöndedir veya kıraatını tamamladıktan sonra kunut duasını okuyup tekbir getirerek ve rukuya gidebilir. Allah Rasulu s.a.v’in sünneti, her iki şekilde de gelmiştir.” [ Eş Şerhu’l Mumti ala Zadi’l Müstakni : Cild 4 Sayfa 47 ]

Hazırlayan: Onur Dinçer

Makalemizi Türkçe-Arapça PDF halinde indirebilirsiniz:

Kur’an ve Sünnet Işığında Vitir Namazındaki Kunut Hükümleri yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

في السجود

Secdelerde Elleri Kaldırmanın Hükmü

Hazırlayan
Onur Dinçer
25 Rebiulevvel 1445 \ 10 Ekim Salı 2023
Keçiören\ Ankara

إِنَّمَا كَانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ

[النور: 51]

Aralarında hüküm vermek için Allah’a ve Resulune davet edildiklerinde, mü’minlerin söyleyeceği söz ancak, işittik ve iman ettik demeleridir. İşte onlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir.
[ Nur : 51 ]

قال محمد ناصر الدين الالباني رحمه الله : إذا جاءك الحديث عن رسول الله صلى الله عليه وسلم صحيحاً، وجب الأخذ به مُطلقاً، سواء كان بِالعقيدة، أو في الأحكام

[ سلسلة الهدى والنور : 742]

Muhammed Nasıruddin el-Elbani rahimehullah şöyle demiştir: Allah Rasulu s.a.v’den hadis sana sahih olarak gelmişse, ister akidede, isterse de ahkamda olsun o hadisi mutlaka almanız gerekir.

[ Silsiletu’l-Hude ve’n-Nur : 742 ]

عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ،  أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حِيَالَ فُرُوعِ أُذُنَيْهِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ

[  رواه أحمد في مسنده : 20537]

[حكم الألباني صحيح ]

Mâlik b. el-Huveyris r.a şöyle demiştir : Nebi s.a.v rüku ve secdelerde ellerini kullakları hizasına kadar kaldırırdı.

[ Müsnedi Ahmed :20537 ]

[ Elbani : Sahih ]

عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَفَعَ يَدَيْهِ فِي صَلَاتِهِ، وَإِذَا رَكَعَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ، وَإِذَا سَجَدَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا فُرُوعَ أُذُنَيْهِ

[ رواه النسائي في سننه : 1085 ]

[حكم الألباني صحيح ]

Nasr b. Asım r.a’dan rivayet göre Mâlik b. el-Huveyris r.a Allah Resulu s.a.v’i  namazda rukuya giderken, rukudan başını kaldırırken, secdeye giderken ve secdeden başını kaldırırken ellerini kulaklarının hizasına kadar kaldırdığını görmüştür.

[ Sünen-i Nesai : 1085 ]

[ Elbani : Sahih ]

عَنْ أَنَسٍ : أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ

[ رواه ابن ابي شيبة في مصنفه :  2434  ]

[حكم الألباني صحيح ]

Enes r.a şöyle demiştir: Nebi s.a.v ruku ve secdelerde ellerini kaldırırdı.

[ İbn Ebi Şeybe Musannef : 2434 ]

[ Elbani : Sahih ]

عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عِنْدَ التَّكْبِيرِ لِلرُّكُوعِ، وَعِنْدَ التَّكْبِيرِ حِينَ يَهْوِي سَاجِدًا

[ رواه الطبراني في المعجم الأوسط : 16 ]

[قال الهيثمي: وإسناده صحيح ]

İbn Ömer r.a şöyle demiştir : Allah Rasulu s.a.v ruku tekbiri alırken ve aynı şekilde secde için tekbir alırken ellerini kaldırırdı.

[ Tabarani Mu’cemu’l Evsat :16 ]

[ Heysemi İsnadi Sahih Demiştir ]

عَنْ أَبِي وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ: صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ إِذَا كَبَّرَ رَفَعَ يَدَيْهِ، قَالَ: ثُمَّ الْتَحَفَ، ثُمَّ أَخَذَ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ وَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي ثَوْبِهِ قَالَ: فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ أَخْرَجَ يَدَيْهِ ثُمَّ رَفَعَهُمَا، وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَ يَدَيْهِ ثُمَّ سَجَدَ وَوَضَعَ وَجْهَهُ بَيْنَ كَفَّيْهِ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السُّجُودِ أَيْضًا رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ ، قَالَ: مُحَمَّدٌ: فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلْحَسَنِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ، فَقَالَ: هِيَ صَلَاةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَهُ مَنْ فَعَلَهُ وَتَرَكَهُ مَنْ تَرَكَهُ

[ رواه أبو داود في سننه  :723 ]

[حكم الألباني: صحيح ]

Vail b. Hucr r.a şöyle demiştir : Allah Rasulu s.a.v ile beraber namaz kıldım. Tekbir getirdiği zaman, ellerini kaldırır, Sonra elbisesine kendine toplar, sağ eli ile sol elini tutar ve ellerini giysisinin içine sokardı. Ruku etmek istediğinde ellerini çıkarır ellerini (elbisesinden) çıkarır ve onları kaldırırdı. Başını rukudan kaldırmak istediği zaman da ellerini kaldırır, sonra secdeye varırdı ve yüzünü iki elleri arasına koyardı. Başını secdeden kaldırmak isteyince de aynı şekilde ellerini kaldırırdı. Namazı bitirinceye kadar böyle devam ederdi. Muhammed b. Cuhade dedi ki: Ben bu durumu Hasen b. Ebi’l-Hasen’e söyledim. O da (bana) “Bu Allah Rasulu s.a.v’in namazıdır. Bunu yapan yaptı, yapmayan da yapmadı dedi
[ Sünen-i Ebu Davud: 723 ]
[ Elbani: Sahih ]

عَنْ مَيْمُونٍ الْمَكِّيِّ، أَنَّهُ رَأَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ، وَصَلَّى بِهِمْ يُشِيرُ بِكَفَّيْهِ حِينَ يَقُومُ وَحِينَ يَرْكَعُ وَحِينَ يَسْجُدُ وَحِينَ يَنْهَضُ لِلْقِيَامِ، فَيَقُومُ فَيُشِيرُ بِيَدَيْهِ فَانْطَلَقْتُ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ، فَقُلْتُ إِنِّي رَأَيْتُ ابْنَ الزُّبَيْرِ صَلَّى صَلَاةً لَمْ أَرَ أَحَدًا يُصَلِّيهَا فَوَصَفْتُ لَهُ هَذِهِ الْإِشَارَةَ، فَقَالَ: إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَى صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاقْتَدِ بِصَلَاةِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ

[ رواه أبو داود في سننه  :739 ]

[حكم الألباني: صحيح ]

Meymun el Mekki r.a kendisi Abdullah b. Zübeyr’i kendilerine namaz kıldırırken gördü. Namaza başladığı anda, ruku’a varırken secdeye giderken, secdeden kıyama kalkarken ellerini kaldırıyordu. Bunun üzerine İbn Abbas’a gittim ve dedim ki: İbn Zübeyr’i kimsenin kılmadığı bir şekilde namaz kılarken gördüm . Ona yaptığı el kaldırışını tarif ettim. Bunun üzerine İbn Abbas r.a şöyle dedi: “Eğer Allah Rasulu s.a.v.’in namazını görmek istiyorsan Abdullah b. Zübeyr’in namazına uy.
[ Sünen-i Ebu Davud: 739 ]
[ Elbani: Sahih ]

عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عِنْدَ كُلِّ تَكْبِيرَةٍ

[ رواه ابن ماجة في سننه : 865 ]

[حكم الألباني: صحيح ]

İbn Abbas r.a şöyle demiştir : Allah Rasulu s.a.v (namazda) her tekbir alırken ellerini kaldırırdı.
[ Sünen-i İbn Mace : 865 ]
[ Elbani: Sahih ]

İbn Ömer Radıyallahu Anh’ın Allah Rasulu S.A.V Secdelerde Ellerini Kaldırmazdı Rivayetinin İzahı

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ فِي الصَّلاَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يَكُونَا حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ، وَكَانَ يَفْعَلُ ذَلِكَ حِينَ يُكَبِّرُ لِلرُّكُوعِ، وَيَفْعَلُ ذَلِكَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ، وَيَقُولُ: سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ، وَلاَ يَفْعَلُ ذَلِكَ فِي السُّجُودِ

[ رواه البخاري في صحيحه : 735 ]

Abdullah İbn Ömer r.a şöyle demiştir : Allah Rasulu s.a.v namaza başladığında ellerini omuzlan hizasına kadar kaldırdığını gördüm. Tekbir alıp rukuya giderken ve rukudan başını kaldırıp semiaallahu limen hamideh diyerek doğrulurken de aynı şekilde ellerini kaldırırdı. Ancak secdelerde bunu yapmazdı.
[ Sahih-i Buhari : 735 ]

قال أحمد محمد شاكر رحمه الله : فقد ثبت بأصح اسناد فعل ابن عمر للرفع عند السجود، وأيد هذا رواية العمرى اياه عن نافع عن ابن عمر من فعل النبي صلى الله عليه وسلم ويظهر أن ابن عمر بعد أن روى أن النبي صلى الله عليه وسلم لم يكن يرفع عند السجود صح عنده من بعض الصحابة ذلك فرجع إليه عملا ورواه قولا، كما قال ابن حزم لله
[ تحقيق المحلي أحمد شاكر ج 4 ص 94 ]

Ahmed Muhammed Şakir rahimehullaah şöyle demiştir : Sahih isnadla İbn Ömer r.a’nın secdelerde el kaldırdığı sabit olmuştur. İbn ömer’nin Nafi den, onun da İbn Ömer’den rivayetinde bunun (secdelerde eller kaldırmanın) Nebi s.a.v’in fiili olduğunu rivayet etmiştir. Bu da ortaya koyuyor ki; İbn Ömer r.a Allah Rasulu s.a.v’in secdelerde el kaldırmadığını rivayet ettikten sonra, bazı sahabelerden bunun sabit olduğunu öğrenmiş ve hem kendisi uygulamış ve hem de İbn Hazm’ın dediği gibi sözlü olarak rivayet etmeye başlamıştır.
[ Ahmed Şakir Muhalla’nın Tahkikinde : Cild 4 Sayfa 94 ]

İbn Ömer Radıyallahu Anh’ın Secdelerde Elleri Kaldırma Sünnetini Rivayet Ettiğinin Delili

عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عِنْدَ التَّكْبِيرِ لِلرُّكُوعِ، وَعِنْدَ التَّكْبِيرِ حِينَ يَهْوِي سَاجِدًا
[ رواه الطبراني في المعجم الأوسط : 16 ]
[قال الهيثمي: وإسناده صحيح ]

İbn Ömer r.a şöyle demiştir : Allah Rasulu s.a.v ruku tekbiri alırken ve aynı şekilde secde için tekbir alırken ellerini kaldırırdı.
[ Tabarani Mu’cemu’l Evsat :16 ]
[ Heysemi İsnadi Sahih Demiştir ]

İbn Ömer Radıyallahu Anh’ın Secdelerde Elleri Kaldırma Sünnetini İle Bizzat Kendisinin Amel Ettiğinin Delili

عَنْ نَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ السَّجْدَةِ الأُولَى

[  رواه ابن ابي شيبة في مصنفه :  2812]

[ صحيح : انظر: ماصح من آثار الصحابة في الفقه ج 1 ص 245 ]

Nafi  şöyle demiştir : İbn Ömer ilk secdeden başını kaldırdığında ellerini kaldırırdı.

[ İbn Ebi Şeybe Musannef : 2812 ]

[ Sahih : Bkz: Ma Sahha Min Asari’s-Sahabe Fi’l-Fıkh: Cild 1 Sayfa :245 ]

Secdelerde Elleri Kaldırmanın Hükmü Pdf Olarak İncele

Hazırlayan
Onur Dinçer
25 Rebiulevvel 1445 \ 10 Ekim Salı 2023
Keçiören\ Ankara

Secdelerde Elleri Kaldırmanın Hükmü

Bizleri Takip Edebilirsiniz. Huzur Vadisi İslami İlimler Merkezi

Secdelerde Elleri Kaldırmanın Hükmü yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Ebu Hureyre r.a‘dan rivayete göre Allah Rasulu s.a.v şöyle buyurmuştur: Kurbanının derisini satanın kurbanı yoktur.
[ Hakim Müstedrek : 8643 ]
[ Elbani : Hasen]

İbn Useymin rahimehullah şöyle demiştir: Kurban’dan Et, yağ, iç yağ ,deri veya başka bir şeyin satılması haramdır. Allah’ın rızasını kazanmak için verdiği para olduğu için sadaka gibi geri almak caiz değildir. Kasaba (kesim) ücretine karşılık olarak ondan bir kısmını ( kesim masrafları olarak) veremez. çünkü buda satmak demektir.
[ Mecmuu Fetava ve Resailu El Useymin : Cild 25 / Sayfa : 162]

Kurbanın Derisi Satılıp Parası Fakirlere Yada Hayır Kuruluşlarına İnfak Edilebilir mi ?

Kişinin kurbanın derisini, satıp ve bedelini sadaka olarak hayır kurumlarına yada bir fakire vermesinde bir sakınca yoktur. Çünkü çoğu insan kurbanın derisinden faydalanamaz, bu yüzden deriyi vermek ister. Bu sebeple kişi bir hayır kurumuna yada bir fakire kurbanın derisini verebilir ve o verdiği kurumda bedelini istediği hayır işlerinde sadaka olarak kullanabilir.

Ali r.a’dan rivayete göre o şöyle demiştir: Allah Rasulu s.a.v Kurban develerinin yanında durmamı , onların etini , derilerini ve çullarını tasadduk etmemi ve kasaba bunlardan bir şey vermememi emretti. Ona (Kasaba) yanımızdan ücret veririz buyurdu.
[ Sahih-i Müslim: 1317- 348 ]

23 Zilkade 1443 \ 22 Haziran 2022 Çarşamba
Keçiören\ Ankara

Kurbanın Derisini Satmak Caiz Midir? yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

İtikâf’a Girmek Her Mescid’te Caiz Midir ?

عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَعْتَكِفُ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ رَمَضَانَ حَتَّى تَوَفَّاهُ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ اعْتَكَفَ أَزْوَاجُهُ مِنْ بَعْدِهِ , وَالسُّنَّةُ فِي الْمُعْتَكِفِ أَنْ لَا يَخْرُجَ إِلَّا لِلْحَاجَةِ الَّتِي لَا بُدَّ مِنْهَا وَلَا يَعُودُ مَرِيضًا وَلَا يَمَسُّ امْرَأَةً وَلَا يُبَاشِرُهَا وَلَا اعْتِكَافَ إِلَّا فِي مَسْجِدِ جَمَاعَةٍ، وَالسُّنَّةُ فِيمَنِ اعْتَكَفَ أَنْ يَصُومَ
[رواه البيهقي في سنن الكبري: 8571 ]

[حكم الألباني: صحيح ]

Nebi s.a.v’in hanımı Âişe r.anhe şöyle demiştir: Nebi s.a.v vefat edene kadar Ramazan ayının son on gününde itikâfa girerdi. Ondan sonra hanımları da aynı günlerde itikâfa girerlerdi. İtikâfta olan kişi için sünnet, itikâf yerinde sadece zarûri bir ihtiyacı için çıkması, hasta ziyaret etmemesi, kadına dokunmaması ve onunla ilişkiye girmemesidir. İtikaf da ancak cemaatle namazın kılındığı mescitlerde yapılır. İtikâfta olan kişi için sünnet bu süre içinde oruç tutmasıdır.
[ Beyhaki Sünen’ul Kubra : 8571]
[ Elbani : Sahih ]

وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنْتُمْ عَاكِفُونَ فِي المَسَاجِدِ، تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلاَ تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ
[البقرة: 187]

Sizler, mescitlerde itikaf halinde iken onlarla (kadınlarla) ilişkide bulunmayın. Bunlar, Allah´ın sınırlarıdır; sakın onlara yaklaşmayın! Allah böylece, sakınıp korunsunlar diye insanlara ayetlerini iyice açıklıyor.
[ Bakara: 187 ]

قال ابن المنذر رحمه الله: والاعتكاف جائزٌ في جميع المساجد على ظاهر الآية
[ الإشراف علي مذاهب العلماء : ج 3 ص 160]

İbn Munzir rahimehullah şöyle demiştir : Bu ayetin zahirine göre bütün mescidlerde itikaf caizdir.
[ El‐İşrâf Ala Mezahibi’l‐Ulema : Cild 3 Sayfa 160 ]

قال ابن حزم رحمه الله : والاعتكاف جائزٌ في كل مسجد جمعت فيه الجمعة أو لم تجمع
[ المحلى بالآثار : ج 3 ص 428 ]

İbn Hazm rahimehullah şöyle demiştir: Cuma namazı için toplanılan veya toplanılmayan her mescitte itikaf caizdir.
[El-Muhalla-bil-Esâr : Cild 3 Sayfa 428 ]

قال الشوكاني رحمه الله : ويجوز الاعتكاف في كل مسجد
[ نيل الأوطار : ج 4 ص 269 ]

Şevkani rahimehullah şöyle demiştir: İtikaf her mescid’te caizdir.
[ Neylu’l Evtar : Cild 4 Sayfa : 269 ]

قال ابن باز رحمه الله : يصح الاعتكاف في غير المساجد الثلاثة إلا أنه يشترط في المسجد الذي يعتكف فيه إقامة صلاة الجماعة فيه فإن كانت لا تقام فيه صلاة الجماعة لم يصح الاعتكاف فيه
[ مجموع فتاوى ومقالات متنوعة : ج 15 ص 444 ]

İbn Baz rahimehullah şöyle demiştir: İtikaf, üç mescit dışında geçerli olmakla birlikte, cemaat namazının itikaf yapılan mescitte kılınması şart koşulmuştur. O mescid’te cemaatle namaz kılınmıyorsa itikâf sahih olmaz.
[ Mecmû’u Fetava ve Makalat Mutenevvia : Cild : 15 Sayfa: 444 ]

قال ابن عثيمين رحمه الله : يجوز الاعتكاف في غير المساجد الثلاثة، والمساجد الثلاثة هي: المسجد الحرام، ومسجد النبي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، والمسجد الأقصى، ودليل ذلك عموم قوله تعالى: {وَلاَ تُبَاشِرُوهُنَّ وَأَنتُمْ عَاكِفُونَ فِي الْمَسَاجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللهِ فَلاَ تَقْرَبُوهَا كَذالِكَ يُبَيِّنُ اللهُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ} فإن هذه الآية خطاب لجميع المسلمين، ولو قلنا: إن المراد بها المساجد الثلاثة لكان أكثر المسلمين لا يخاطبون بهذه الآية، لأن أكثر المسلمين خارج مكة والمدينة والقدس، وعلى هذا فنقول: إن الاعتكاف جائز في جميع المساجد إذا صح الحديث أنه: لا اعتكاف إلا في المساجد الثلاثة فإن المراد الاعتكاف الأكمل والأفضل، ولا شك أن الاعتكاف في المساجد الثلاثة أفضل من غيره، كما أن الصلاة في المساجد الثلاثة أفضل من غيرها، فالصلاة في المسجد
[ مجموع فتاوى ورسائل العثيمين : ج 20 ص 160]

İbn Useymin rahimehullah şöyle demiştir: Üç mescit dışında itikaf caizdir. Üç mescit ise şunlardır: Mescid-i Haram, Nebi s.a.v’in Mescid-i ve Mescid-i Aksa’dır. İtikafın bu üç mescid dışında da olacağının delili ise, Yüce Allah’ın şu sözüdür: Sizler, mescitlerde itikaf halinde iken onlarla (kadınlarla) ilişkide bulunmayın. Bunlar, Allah´ın sınırlarıdır; sakın onlara yaklaşmayın! Allah böylece, sakınıp korunsunlar diye insanlara ayetlerini iyice açıklıyor. [Bakara: 187]

Bu ayet tüm Müslümanları hitap etmektedir ve bununla kastedilenin üç mescid olduğunu söylersek, o zaman Müslümanların çoğu Mekke, Medine ve Kudüs’ün dışında olduğu için bu ayet çoğu Müslümanı hitap etmemektedir. Buna dayanarak itikaf bütün mescidlerde caizdir diyoruz. Üç mescid dışında itikâf yoktur hadisi sahih olsa bile bu üç mescid de olan itikâftan maksat en eksiksiz ve en güzel olandır .Şüphesiz ki bu üç mescidde itikâf diğer mescidlerden daha hayırlıdır. Nasıl ki üç mescitte kılınan namaz diğerlerinden daha hayırlı ise, mescidde kılınan namaz da öyledir.
[ Mecmuu Fetava ve Resailu El Useymin : Cild 20 Sayfa : 160]

İtikâf’a Girmek Her Mescid’te Caiz Midir ?

Hazırlayan
Onur Dinçer
24 Şaban 1443 \ 27 Mart 2022 Pazar
Keçiören\ Ankara

İtikâf’a Girmek Her Mescid’te Caiz Midir yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

هل يجوز الاستثناء
في الإيمان؟

Hazırlayan
Onur Dinçer
21 Zilkade 1443 \ 20 Haziran 2022 Pazartesi
Keçiören\ Ankara

İmanda istisna ile kastedilen şey kişinin ben İnşallah müminim demesidir. Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in bu konudaki görüşü imanda istisnanın caiz ve meşru olduğudur. Çünkü Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat için İman, Kalp ile tasdik dil ile ikrar ve azalarla ameldir. İman itaat ile artar masiyet ilede azalır. Bir kimseye sen mümin misin ? diye sorulduğunda eğer söyle cevap verirse, İnşallah mü’minim derse Bu kişinin Allah korusun, imanın’da şüphe etme değildir. Bu müslüman bir kimsenin eksiksiz bir imama sahip olduğu düşüncesi ile nefsini tezkiye etmemesi için yaptığı istisnadır.
Allah azze ve celle şöyle buyurmuştur:

Kendinizi temize çıkarmayın. O, kimin takva sahibi olduğunu en iyi bilendir.
[ Necm : 32]

Amir b. Sa’d vebabasından şöyle bildirmiştir: Allah Rasulu s.a.v bir malı paylaştırdığında ona Ey Allah’ın Rasulu! Filan kimseye de ver o bir mümindir
dedim . Bunun üzerine Allah Rasulu s.a.v Yahut Müslümandır buyurdu. Sözümü üç defa tekrar ettim ve Allah Rasulu s.a.v ‘de bana üç defa Yahut Müslümandır cevabını verdi. Sonrada şöyle buyurdu: Ben başkası daha layık olduğunu halde bir adama , Allah onu cehenneme yüzüstü atmasın diye ona birşeyler veririm.
[ Sahih-i Müslim: 150 -236 ]

Muhammed b. Hüseyin el-Âcurrî rahimehullah şöyle demiştir: Sözünü ettiğimiz hak ehli âlimlerin bir özelliği de imanda istisna yapmalarıdır. Bu, şüphe üzerine
yapılan bir istisna değildir. İmanda şüpheden Allah’a sığınırız. Fakat imanda kemâle erdikleri anlamına gelebilecek şekilde nefislerini tezkiye etmekten korktukları ve imanın hakikatine lâyık kimselerden olup olmadıklarını bilmedikleri için yaptıkları bir istisnadır. Hak ehlinden olan ilim sahiplerine Sen mü’min misin ? diye sorulduğunda şöyle derlerdi: Ben Allah’a, meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, âhiret gününe, cennete ve cehenneme iman ettim. Dili ile bunu söyleyen ve kalbi ile bunu tasdik eden mü’mindir. İstisna ancak Allah azze ve celle’nin kendisi ile mü’minleri vasıflandırdığı iman hakikatine sahip olan kişilerden olup olunmadığı bilinmediği için yapılır. İşte bu, sahabe ve onlara ihsan üzere tabi olanların yoludur. Onlara göre istisna, ameller hakkında yapılır, dil ile ikrar ve kalp ile tasdikte yapılmaz. Yani istisna, sadece imanın hakikatini elde etmeyi sağlayan amellerde yapılır. Yoksa onlara göre insanlar zahir itibariyle zaten mü’mindirler. Bununla birbirlerine mirasçı olurlar, bununla evlenirler ve İslâm dininin hükümleri buna göre uygulanır. Fakat onların imanda yaptıkları istisna, bizim açıkladığımız ve bizden önceki âlimlerin açıkladığı nedenlerden dolayıdır. Bu konuda bizim söylediğimize delâlet eden pek çok hadis ve sahabî sözü rivâyet edilmiştir. Allah azze ve celle şöyle buyurmuştur: İnşaallah kesinlikle Mescid-i Haram’a güvenli bir şekilde gireceksiniz. (Fetih, 27) Halbuki Allah azze ve celle onların Mescid-i Haram’a gireceklerini (ezelde) biliyordu. Nebî s.a.v. mezarlığa girmiş ve şöyle buyurmuştur: es-Selamu aleykum Ey mü’min bir toplumun yurdu!
İnşaallah bizler de size katılacağız. Nebi s.a.v yine şöyle buyurmuştur: Doğrusu ben, içinizde Allah’tan en çok korkan olduğumu ümit ediyorum.
[ İmam El-Acurri Kitabu’ş-Şerî’a Cild : 2 Sayfa 656]

Ebu Davud Es-Sicistânî rahimehullah șöyle demiștir: Ebu Abdullah rahimehullah’ı söyle derken işittim demiştir: Oda Yahya bin Said el-Kattân rahimehullah’ı şöyle derken işittim demiştir: Arkadaşlarımızdan kime yetiştiysem ve bana ulaşan (imanla ilgili) ne varsa ancak istisna üzeredir.
[ El- Hallal Sunne : 1052]

Ebu Vail şöyle demiştir: İbn Mesud’u şöyle derken işittim: Kim kendisinin mü’min olduğuna şahitlik ederse cennetlik olduğuna da şahitlik etsin.
[ El-Lâlekâî Şerhu Usuli İ’tikadi Ehli’s-Sunneti Ve’l-Cemaa : 1779 ]

Hasan şöyle demiştir: Abdullah b. Mes‘ud’un yanında bir adam, Ben mü’minim! dedi. Abdullah b. Mes‘ûd ona, Sen cennet ehlinden misin? diye sordu. Adam, Umarım dedi. Bunun üzerine İbn Mes’ûd şöyle dedi: O halde ikincisini Allah’a havale ettiğin gibi birincisini de havale etsen ya?
[ Ebu Ubeyd el – Kasım b. Sellam Kitebu’l İman: 9]

Ahmed b. Hanbel rahimehullah şöyle demiştir: İmanda istisna konusunda İbn Mes’ûd’un görüşüne katılıyorum. Çünkü iman, söz ve ameldir. Amel de fiildir/yapmaktır. Biz bu (iman) sözünü söyledik fakat amelde ihmalimizin olacağından korkuyoruz. Bu sebeple Ben, inşaallah mü’minim diyerek istisna yapmak benim hoşuma gidiyor.
[ El- Hallal Sunne : 1065]

Ahmed b. Hanbel rahimehullah’a iman hakkında soru soruldu. O da şöyle cevap verdi: İman; söz, amel ve niyettir. Ona denildi ki: Bir adam, Sen mü’min misin?
dediği zaman ne dersin? Dedi ki: Böyle soru sormak bid’attir. Ona denildiki: Bu soruya verilecek cevap nedir? Dedi ki: İnşaallah mü’minim der ve burada istisna yapar.
[ El-Lâlekâî Şerhu Usuli İ’tikadi Ehli’s-Sunneti Ve’l-Cemaa : 1798 ]

Ebu Abdullah şöyle demiştir: Sufyân b. Uyeyne’yi şöyle derken işittim .Bir kimseye ‘Sen mü’min misin?’ diye sorulduğu zaman isterse cevap vermez veya şöyle der: Senin bana böyle bir soru sorman bid’attir. Ben imanımdan şüphe etmiyorum.İman (artar) veya eksilir diyen bir kimseyi veya Ben mü’minim inşallah diyen bir kimseyi azarlayamaz. Böyle söylemek mekruh değildir ve böyle söyleyen kimse şüpheye girmiş sayılmaz.
[ El-Lâlekâî Şerhu Usuli İ’tikadi Ehli’s-Sunneti Ve’l-Cemaa : 1796 ]

Muhammed b. Hüseyin el-Âcurrî rahimehullah şöyle demiştir: Allah size rahmet etsin! İmanının Cibril ve Mikail’in imanı gibi olduğunu söyleyen ve Ben Allah katında mü’minim, imanını kemale erdirmiş bir mü’minim gibi sözler söyleyen kimselerden sakının! Bunların hepsi, Mürcie ehli’nin yoludur.
[ İmam El-Acurri Kitabu’ş-Şerî’a Cild : 2 Sayfa 687]

Ebu Bekir el-Mervezi şöyle demiştir: Bazı şeyhlerimizi şöyle derken işittim: Abdurrahman b. Mehdi’ yi şöyle derken işittim: Kişinin imanda istisna yapmayı terk etmesi, Mürcie görüşünün temelidir.
[ İbn Batta el- İbanetu’l Kubra: 1188]

Muhammed b. Suleyman Lüveyn şöyle demiştir: Süfyan b. Uneyne’ye bir adamın sen mü’min misin? diye sorduğu söylendi . Dedi ki: şöyle de ben imanımdan şüphe etmiyorum. Senin bana bunu sorman bid’attir. Yine şöyle dedi: Allah katında ne
olduğumu bilmiyorum; şaki miyim , said miyim , amelim kabul olunmuş mu , olunmamış mı ? 
[ İmam El-Acurri Kitabu’ş-Şerî’a Cild : 2 Sayfa 667]

İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: Mutlak iman, Allah’ın, kuluna emrettiği şeylerin tamamını yapmayı ve haramların tamamını terk etmeyi içerir. Bir kimse bu anlamda Ben mü’minim. dediği zaman, kendisinin bütün emredilenleri yerine getiren ve yasaklananları terk eden, takva sahibi salih kullardan olduğuna şahitlik etmiş olur. Buna göre o, Allah’ın veli kullarından biridir. Bu ise insanın kendi nefsini tezkiye etmesi ve bilmediği bir şeyle kendi lehine şahitlik etmesi demektir. Eğer bu şahitlik geçerli olsaydı, kişinin, bu hal üzere ölürse cennetlik olacağına da şahitlik etmesi gerekirdi. Ancak kendi kendinin cennetlik olacağına hiç kimse şahitlik edemez. Kendi nefsinin imanına şahitlik etmesi de bu hal üzere ölürse cennetlik olacağına şahitlik etmesi gibidir. İstisnada bulunan selefin genelinin dayanağı budur.
[ Mecmu’ul Fetava : Cild :7 Sayfa: 442]

İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: Sahabîlerden, tâbiîn imamlarından ve selefin genelinden şu görüş rivâyet edilmiştir ki hadisçiler de bu görüştedirler ve bu, ehl-i sünnete nispet edilen bir görüştür: İman, söz ve ameldir; artar ve eksilir. İtaatle artar, isyanla eksilir. İmanda istisna yapmak da caizdir.
[ Mecmu’ul Fetava : Cild: 2 Sayfa: 505]

İman’da İstisna Yapmak Caiz Midir ? yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

PDF OLARAK AÇ

Nebi S.a.v Rabbini Gördü Mü ? yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Kedilerin Alım Ve Satımı Caiz Midir yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Yemek Hazır Olduğunda Namaz Yoktur yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Fıtır Zekatı Ne Zaman Verilir ? yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.

Fıtır Zekatını Para Olarak Vermenin Hükmü yazısı ilk önce üzerinde ortaya çıktı.